تفاوت اصلی ماشین هیبریدی با برقی در این است که خودرو هیبریدی دو موتور دارد: یک موتور برقی و یک موتور بنزینی که باهم کار میکنند. اما خودرو تمام برقی به جای موتور بنزینی، فقط موتور الکتریکی دارد و از بنزین استفاده نمیکند. برای ماشین برقی به کابل شارژ نیاز دارید، اما باتری خودروهای هیبریدی با ترمز کردن و بنزین معمولاً پر میشود.
بیایید باهم به بررسی دقیقتر تفاوت خودرو هیبریدی و برقی بپردازیم. در این راهنمای جامع قصد داریم تمام اصطلاحات مهم و کاربردی این حوزه را بررسی کنیم.
تفاوت ماشین هیبریدی با برقی چیست؟
اگر هنگام خرید خودرو با اصطلاحاتی مثل پلاگین هیبرید، هیبریدی، برقی، PHEV و EV مواجه میشوید و نمیدانید هرکدام چه تفاوتی باهم دارند، شما تنها نیستید.
درحقیقت، هر چهار فناوری برای کاهش وابستگی خودرو به سوختهای فسیلی تولید شده و توسعه یافتهاند. اما روش تأمین انرژی، نحوه شارژ، اندازه باتری، میزان استفاده از موتور بنزینی و حتی تجربه رانندگی آنها باهم فرق دارد.
به زبان ساده:
- خودروی هیبریدی (HEV): موتور برقی و بنزینی باهم کار میکنند و اغلب به شارژ یا برق شهری نیاز ندارد.
- خودروی پلاگین هیبرید (PHEV): ماشین پلاگین هیبرید مانند خودرو هیبریدی موتور برقی و بنزینی دارد، اما باتری آن بزرگتر است و با برق میتوان آن را شارژ کرد.
- خودروی EREV: چرخهای این خودرو معمولاً با موتور برقی حرکت میکنند و موتور بنزینی بیشتر نقش افزایشدهنده برد و تولیدکننده برق را دارد.
- خودروی تمامبرقی (BEV/EV): موتور بنزینی ندارد و تمام نیروی حرکت خود را از موتورهای الکتریکی و باتری میگیرد.
پس اگر بخواهیم پاسخی کوتاه ارائه دهیم:
تفاوت اصلی خودرو بنزینی و هیبریدی این است که هیبریدی همچنان موتور بنزینی دارد، اما خودروی تمامبرقی برای حرکت فقط به باتری و موتور الکتریکی متکی است.
در ادامه، تفاوت این خودروها را از نظر برد، مصرف سوخت، باتری، هزینه نگهداری، شارژ و آلایندگی بررسی میکنیم.
پیش از خواندن ادامه مطلب میتوانید به مقایسه ماشین ها از بهترینهای ایکسپنگ بپردازید و سری به دنیای خودروهای برقی هوشمند بزنید.
خودروی هیبریدی چیست؟
ماشین هیبریدی (HEV) یا (Hybrid Electric Vehicle) به خودرویی گفته میشود که از ترکیب یک یا چند موتور الکتریکی و یک موتور احتراق داخلی استفاده میکند. در ماشین هیبریدی معمولی، موتور بنزینی همچنان یکی از منابع اصلی تأمین انرژی بهشمار میرود. اما موتور الکتریکی هم در شرایط گوناگون به حرکت خودرو کمک میکند.
برای مثال، هنگام حرکت از حالت سکون، رانندگی با سرعت پایین یا شتابگیری، سامانه مدیریت خودرو میتواند با استفاده از موتور برقی باعث شود فشار کمتری به موتور بنزینی وارد شود.
یکی از مهمترین تفاوتهای هیبریدی با خودروی تمامبرقی این است که باتری HEV معمولاً برای شارژ شدن به برقی شهری وصل نمیشود. موتور بنزینی و ترمز احیاکننده، انرژی لازم باتری را فراهم میکنند.
ترمز احیاکننده چیست؟
در خودروهای معمولی، هنگام ترمز کردن بخشی از انرژی حرکتی تلف و به گرما تبدیل میشود. اما در خودروهای هیبریدی و برقی، سیستم احیاکننده میتواند به بازیابی بخشی از این انرژی بپردازد و آن را به انرژی الکتریکی تبدیل کند. سپس این انرژی در باتری ذخیره شود.
به همین دلیل، خودروهای هیبریدی بهخصوص در ترافیک و رانندگی شهری، مصرف سوخت کمتری در مقایسه با خودروهای مشابه بنزینی دارند.
انواع خودروهای هیبریدی
همه خودروهای هیبریدی دقیقاً ساختاری یکسان ندارند و بسته به چگونگی انتقال قدرت میتوان هرکدام را در گروهی مشخص قرار داد.
هیبرید موازی (Parallel Hybrid)
در سیستم هیبرید موازی، موتور الکتریکی و موتور بنزینی هردو میتوانند بهطور مستقیم در انتقال نیرو به چرخها نقش داشته باشند. بسته به شرایط رانندگی، ماشین میتواند از موتور برقی، موتور بنزینی یا ترکیبی از هردو استفاده کند.
هیبرید سری (Series Hybrid)
در هیبرید سری، موتور الکتریکی نقش اصلی را در حرکت خودرو دارد و موتور بنزینی بیشتر برای شارژ باتری و تولید برق بهکار میرود. در این ساختار، تجربه رانندگی، بیشتر شبیه به خودروهای برقی است.
هیبرید سری-موازی
این سیستم ترکیبی از دو معماری موازی و سری محسوب میشود. کامپیوتر خودرو با توجه به میزان شارژ باتری، سرعت، میزان فشردن پدال گاز و شرایط رانندگی تصمیم میگیرد چه زمانی از موتور برقی و چه زمانی از بنزینی استفاده کند.
هیبرید ملایم (Mild Hybrid)
در هیبرید ملایم، سیستم الکتریکی اغلب توان کافی برای حرکت مستقل خودرو ندارد و بیشتر به موتور احتراقی در زمان شتابگیری، سیستمهای جانبی و استارت کمک میکند.
درنتیجه، هر خودرو با سیستم 48 ولتی را نباید با هیبرید کامل اشتباه گرفت.
خودرو پلاگین هیبرید چیست؟
پلاگین هیبرید یا همان PHEV (Plug-in Hybrid Electric Vehicle) را میتوان تمامبرقی و هیبریدی دانست. خودرو پلاگین هیبرید همچنان از موتور بنزینی بهره میبرد، اما برخلاف HEV به باتری بزرگتری مجهز شده است که میتوان آن را به شارژر یا منبع برق خارجی متصل کرد.
بنابراین، مالک PHEV میتواند باتری خودرو را در خانه یا ایستگاه شارژ پر کند و بخشی از مسیر را بدون روشنکردن موتور بنزینی ادامه دهد و طی کند. با کاهش شارژ باتری، موتور بنزینی وارد مدار میشود و میتواند مانند یک خودروی هیبریدی باقی مسیر را طی کند.
مزیت مهم PHEV چیست؟
تصور کنید بیشتر رفتوآمد روزانه شما در شهر و در مسافتهای کوتاه صورت میگیرد. اگر باتری خودرو برای این مسافت کافی باشد، میتوانید قسمت زیادی از مسیر را با انرژی الکتریکی طی کنید. اما اگر بخواهید به سفری طولانی بروید، وجود موتور بنزینی باعث میشود نیازی به برنامهریزی براساس محل ایستگاههای شارژ نداشته باشید.
EREV چیست و چه تفاوتی با هیبرید دارد؟
یکی از اصطلاحات پر تکرار در سالهای اخیر و بازار خودرو، EREV یا Extended-Range Electric Vehicle است. این خودروها از نظر ساختار با PHEV و HEV تفاوت دارند.
در ماشین EREV، موتور الکتریکی نقش اصلی را در حرکت خودرو دارد و موتور بنزینی بیشتر برای افزایش برد خودرو و تولید برق بهکار میرود.
به همین دلیل، تجربه رانندگی EREV میتواند به خودروهای تمامبرقی نزدیکتر باشد؛ درحالیکه موتور بنزینی میتواند نگرانی مربوط به تمامشدن شارژ باتری را در سفرهای طولانی کاهش دهد.
البته معماری دقیق خودروهای EREV بسته به مدل و خودروساز متفاوت است و باید مشخصات هر مدل را جداگانه بررسی کرد.
پیشنهاد میکنیم برای آشنایی بیشتر با خودروهای برقی، حتماً مقاله «خودروی برقی چیست؟» را مطالعه کنید.
فرق ماشین هیبریدی با برقی در یک نگاه
| ویژگی | هیبرید HEV | پلاگین هیبرید PHEV | EREV | تمامبرقی BEV |
|---|---|---|---|---|
| موتور بنزینی | دارد | دارد | دارد | ندارد |
| موتور برقی | دارد | دارد | دارد | دارد |
| باتری بزرگ | خیر | بله | بله | بله |
| شارژ با برق | معمولاً خیر | بله | بسته به مدل، بله | بله |
| حرکت تمامبرقی | محدود | بیشتر | بخش اصلی رانندگی | همیشه |
| وابستگی به بنزین | دارد | دارد، اما کمتر | برای افزایش برد | ندارد |
| آلایندگی مستقیم | دارد | دارد | دارد | ندارد |
| مناسب شهر | بسیار خوب | بسیار خوب | بسیار خوب | بسیار خوب |
| مناسب سفر طولانی | بسیار خوب | بسیار خوب | بسیار خوب | وابسته به زیرساخت شارژ |
نکته: اعداد برد و ظرفیت باتری میان مدلهای مختلف بسیار متفاوت است؛ بنابراین، نباید عددی ثابت را برای تمام خودروهای هر دسته درنظر داشت.
تفاوت باتری خودروهای هیبریدی و برقی چیست؟
خودروهای هیبریدی معمولاً در مقایسه با خودروهای تمامبرقی، باتری کوچکتری دارند؛ چراکه موتور بنزینی همچنان بخشی مهم از انرژی مورد نیاز خودرو را تأمین میکند. اما در خودروی برقی، باتری منبع اصلی انرژی محسوب میشود. به همین علت، ظرفیت باتری بیشتری هم دارد.
ظرفیت باتری ماشینهای برقی اغلب با کیلوواتساعت (kWh) بیان میشود. هرچه ظرفیت باتری و بازده خودرو بیشتر باشد، امکان پیمایش مسافت بیشتری هم با یک بار شارژ دارد.
البته عواملی مثل وزن خودرو، سرعت، سبک رانندگی، دمای هوا، شرایط جاده و استفاده از سیستم تهویه نیز در برد ماشین و عمر باتری خودرو برقی تأثیرگذار هستند.
کدام خودرو بیشترین مصرف بنزین را دارد؟
در یک مقایسه کلی:
خودروی بنزینی > هیبریدی > پلاگینهیبریدی > تمامبرقی
اما این ترتیب به معنی یکسانبودن در همه مدلها نیست. ماشین هیبریدی به دلیل استفاده از موتور الکتریکی میتواند میزان مصرف سوخت را کاهش دهد. خودرو PHEV اگر مرتب شارژ شود، میتواند به کاهش مصرف سوخت کمک کند. خودروی تمامبرقی نیز اساساً بنزین مصرف نمیکند.
کدامیک آلایندگی کمتری دارد؟
اگر فقط آلایندگی مستقیم و هنگام حرکت ماشین را درنظر بگیریم، خودروی برقی در صدر قرار دارد. ماشین هیبریدی و پلاگین هیبرید همچنان موتور احتراقی دارند؛ بنابراین، در زمان فعالیت موتور بنزینی، آلایندگی تولید میکنند.
XPENG؛ نمونهای تفاوت خودروهای برقی و هیبریدی
برای بررسی بهتر تفاوت خودروی برقی و هیبریدی میتوان به محصولات ایکسپنگ اشاره کرد. در سبد رسمی این مدلهایی مانند g7 xpeng، G6، G9، P7+ و X9 مشاهده میشود.
این برند در کنار خودروهای تمامبرقی، مدلهایی با فناوری EREV نیز ارائه میکند.
در خودروهای تمامبرقی ایکس پنگ، نیروی محرکه بهطور کامل از طریق موتورهای الکتریکی تأمین میشود؛ درحالیکه در مدلهای EREV، موتور الکتریکی همچنان نیروی اصلی حرکت خودرو را تأمین میکند و موتور بنزینی با تولید انرژی الکتریکی، به افزایش برد خودرو کمک میکند.
هیبرید یا برقی؟ کدام هزینه کمتری دارد؟
خودروی تمامبرقی (BEV) معمولاً کمهزینهتر است؛چراکه از نظر ساختار پیشرانه سادهتر از خودروهای دارای موتور احتراقی است. در یک BEV خبری از بسیاری قطعات مرتبط با موتور بنزینی، برخی اجزای مکانیکی موتور احتراقی و سیستم اگزوز نیست. همچنین، ترمزها به دلیل بهرهمندی از ترمز احیاکننده دیرتر فرسوده میشوند.
خودروهای هیبریدی و پلاگین هیبریدی علاوه بر سیستم برقی، از موتور احتراقی هم بهره میبرند؛ بنابراین، بخشی از سرویسهای یک خودروی بنزینی همچنان وجود دارد.
از نظر هزینه نگهداری، خودروهای تمامبرقی معمولاً کمهزینهتر از خودروهای هیبریدی و پلاگین هیبریدی هستند؛ زیرا قطعات مکانیکی و سرویسهای دورهای کمتری دارند.
براساس دادههای وزارت انرژی آمریکا، هزینه نگهداری برنامهریزی شده BEV حدود ۶٫۱ سنت به ازای هر مایل در برابر ۱۰٫۱ سنت برای خودروی احتراقی است.
سؤالات متداول
آیا ماشین هیبریدی نیاز به شارژ دارد؟
هیبریدی معمولی یا HEV اغلب برای شارژ باتری به برق شهری نیاز ندارد و انرژی باتری از طریق ترمز احیاکننده و سیستم تولید برق خودرو فراهم میشود. اما پلاگین هیبریدی (PHEV) را میتوان با منبع خارجی شارژ کرد.
آیا ماشین هیبریدی بنزین مصرف میکند؟
بله. خودروهای HEV موتور احتراقی دارند و برای حرکت یا تولید انرژی میتوانند از بنزین استفاده کنند.
تفاوت HEV و PHEV چیست؟
مهمترین تفاوت این است که PHEV باتری بزرگتری دارد و از طریق منبع برق خارجی شارژ میشود؛ در حالی که HEV معمولی اغلب بدون اتصال به برق خارجی کار میکند.
آیا خودروهای برقی بنزینی هم هستند؟
خیر. خودروهای تمامبرقی بدون باک و موتور بنزینی، گیربکس سنتی و خطوط سوخت هستند.
کدام خودروها برقی و هیبریدی هستند؟
خودروهای برقی فقط با نیروی الکتریسیته ناشی از موتور الکتریکی و باتری حرکت میکنند و موتور احتراقی ندارند. خودروهای هیبریدی هم از نیروی برق و سوخت فسیلی بهطور ترکیبی استفاده میکنند.
پلاگین هیبرید یعنی چه؟
پلاگین هیبرید (PHEV)، درحقیقت، نوع جدیدتری از خودروهای هیبریدی است که میتواند همانند خودرو تمامبرقی شارژ شود، مسافتی مشخص را فقط با کمک نیروی الکتریکی طی کنند و در صورت لزوم، از موتور بنزینی استفاده کند.
