نگهداری خودرو برقی | بررسی هزینه‌ها و نکات کاربردی

نگهداری خودرو برقی شما شاید آسان‌تر از اتومبیل بنزینی به‌نظر برسد؛ چراکه خودروهای الکتریکی (EV) به دلیل قطعات متحرک کمتر، معمولاً به سرویس و هزینه نگهداری پایین‌تری نیاز دارند. اگر به‌تازگی صاحب یک EV شده‌اید، بهتر است بدانید نگهداری آن با خودروهای بنزینی تفاوت دارد.

باتری، لاستیک، سیستم خنک‌کننده، ترمز و تجهیزات شارژ از جمله مهم‌ترین بخش‌هایی هستند که باید به آن‌ها توجه کرد. در ادامه، مهم‌ترین نکات نگهداری خودروهای برقی و هزینه‌های آن را بررسی می‌کنیم.

• بیشتر بخوانید: مقایسه خودرو برقی ایکس‌پنگ و بررسی ویژگی‌ها در یک نگاه

هزینه نگهداری خودروهای برقی چقدر است؟

درکل، هزینه سرویس‌های دوره‌ای خودروهای الکتریکی اغلب کمتر از ماشین‌های بنزینی است؛ زیرا قطعات متحرک کمتری دارد و بسیاری از سرویس‌های موتور احتراق داخلی حذف شده‌اند.

در یک خودروی تمام‌برقی معمولاً خبری از لیست زیر نیست:

• تعمیرات مربوط به اگزوز
• تعویض روغن موتور
• سرویس سیستم سوخت‌رسانی
• تعویض شمع
• بسیاری از قطعات متحرک موتور درون‌سوز
• تعویض فیلتر سوخت
• تعویض فیلتر روغن

مهم‌ترین هزینه‌ خودرو برقی مربوط به لاستیک، سیستم برقی و فیلتر هوای کابین است.

مهم‌ترین نکات نگهداری خودروهای برقی

خودروی برقی نیز مانند هر خودروی دیگر به مراقبت و سرویس نیاز دارد. با این تفاوت که اولویت‌های نگهداری آن با خودروهای بنزینی متفاوت است.  در ادامه، لیست نکات نگهداری از خودروهای برقی را در اختیارتان قرار می‌دهیم.

1. مراقبت از باتری خودرو برقی

باتری گران‌ترین و مهم‌ترین بخش بسیاری از خودروهای برقی است و وضعیت آن اثر مستقیمی در عملکرد، پیمایش و ارزش خودرو دارد. پک باتری به سیستم مدیریت باتری یا BMS مجهز شده است و خودرو به‌طور مداوم وضعیت سلول‌ها، ولتاژ، دما و میزان شارژ را کنترل می‌کند.

برای افزایش عمر باتری بهتر است موارد زیر را در خاطر داشته باشید:

• دستورالعمل سازنده درباره محدوده شارژ روزمره
• رها نکردن خودرو برای مدت طولانی با شارژ بسیار پایین یا بالا
• قرار ندادن خودرو برای مدت طولانی زیر نور آفتاب
• استفاده از قابلیت مدیریت حرارتی و پیش‌شرطی‌سازی خودرو در هوای بسیار گرم یا سرد
• جدی‌گرفتن هشدارهای مربوط به باتری
• سرویس سامانه مدیریت حرارتی طبق برنامه سازنده

2. مدیریت شارژ باتری

یکی از مهم‌ترین بخش‌های نگهداری خودرو برقی، نحوه شارژ آن است. توصیه معروف «20 تا 80 درصد» برای بسیاری از خودروها می‌تواند الگویی مناسب برای استفاده روزمره به‌شمار رود. اما قانونی یکسان برای تمام خودروهای برقی نیست. نوع باتری، نرم‌افزار BMS و توصیه خودروساز تعیین می‌کنند بهترین محدوده شارژ چه باشد.

بنابراین، توصیه می‌شود برای استفاده روزمره، تنظیمات شارژ مورد تأیید سازنده را ملاک قرار دهید. برای سفرهای طولانی نیز در صورت توصیه یا اجازه سازنده، شارژ بالاتر کاملاً قابل استفاده است.

• بیشتر بخوانید: عمر مفید باتری خودرو برقی چقدر است؟

3. استفاده‌نکردن زیاد از شارژ سریع DC

شارژ سریع DC یکی از مهم‌ترین مزایای خودروهای برقی است و برای سفرهای طولانی کاربرد زیادی دارد. اما شارژ سریع با توان بالا می‌تواند گرمای بیشتری تولید کند و به همین دلیل مدیریت دمای باتری مهم است.

بنابراین:

• برای استفاده روزمره، در صورت امکان از شارژ AC استفاده کنید.
• شارژ سریع را برای سفرها و مواقعی نگه دارید که سرعت اهمیت دارد.
• هنگام شارژ سریع به کاهش طبیعی سرعت شارژ در درصدهای بالاتر توجه داشته باشید.
• دستورالعمل سازنده درباره استفاده از شارژرهای سریع را رعایت کنید.

نکته: شارژ سریع به معنی خراب‌شدن باتری نیست؛ خودرو برای استفاده از آن طراحی شده است. مسئله، به الگوی بلندمدت و شرایط حرارتی باتری، مربوط می‌شود.

• بیشتر بخوانید: نحوه شارژ خودرو برقی

4. بررسی تجهیزات و پورت شارژ

پورت شارژ و کابل نیز بخشی از خودرو هستند و باید سالم نگه داشته شوند. پیش از اتصال شارژر، بهتر است وضعیت کانکتور بررسی شود. در صورت مشاهده موارد زیر استفاده را متوقف کنید:

• سوختگی
• تغییر شکل
• شکستگی
• خوردگی
• بوی غیرعادی
• داغ‌شدن غیرطبیعی سوکت یا کابل

اگر چنین نشانه‌هایی در شارژر خانگی یا Wallbox دیده شد، موضوع را جدی بگیرید و تجهیزات را توسط متخصص بررسی کنید.

5. فشار باد لاستیک‌ها

لاستیک یکی از مهم‌ترین قطعات خودرو برقی محسوب می‌شود. وزن بالای پک باتری و گشتاور لحظه‌ای موتور الکتریکی باعث می‌شود تایرها تحت فشار قابل توجهی قرار بگیرند. درنتیجه، سبک رانندگی می‌تواند تأثیر زیادی در عمر لاستیک داشته باشد.

فشار باد نامناسب نیز باعث افزایش سایش و مقاومت غلتشی می‌شود و می‌تواند پیمایش خودرو را کاهش دهد.

بهتر است:

• فشار باد را به‌طور منظم، به‌خصوص پیش از سفرهای طولانی، بررسی کنید.
• بالانس چرخ‌ها را در صورت نیاز انجام دهید.
• تنظیم زوایای چرخ را جدی بگیرید.
• میزان سایش آج را مورد بررسی قرار دهید.
• جابه‌جایی تایرها را مطابق توصیه سازنده انجام دهید.

شما می‌توانید عدد صحیح فشار باد را از روی برچسب خودرو یا دفترچه راهنما دریافت کنید.

6. استفاده از لاستیک مناسب خودرو

یکی دیگر از موارد مهم در نگهداری خودرو برقی، استفاده از لاستیک مناسب است. همیشه الزام به استفاده از تایر مخصوص برای خودروهای الکتریکی وجود ندارد. اما بسیاری از خودروهای برقی با تایرهایی عرضه می‌شوند که برای وزن بیشتر، صدای کمتر، غلتشی پایین‌تر و گشتاور بالاتر طراحی شده‌اند.

هنگام تعویض لاستیک باید موارد زیر را در نظر داشت:

• شاخص بار
• شاخص سرعت
• سایز استاندارد
• مقاومت غلتشی
• میزان چسبندگی
• مشخصات اعلام‌شده توسط خودروساز

7. سیستم ترمز

در خودروهای برقی به علت استفاده از ترمز احیا کننده معمولاً کمتر از خودروهای بنزینی از لنت و دیسک ترمز استفاده می‌شود. در هنگام کاهش سرعت، موتور الکتریکی می‌تواند بخشی از انرژی جنبشی خودرو را به انرژی الکتریکی تبدیل کند.  این فرایند باعث فرسودگی دیرتر لنت و دیسک می‌شود. اما ترمز مکانیکی همچنان بخشی حیاتی برای حفظ ایمنی خودرو است و باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شود.

• بیشتر بخوانید: فرق ماشین هیبریدی با برقی

8. بررسی مایع ترمز

خودروهای برقی نیز همچون خودروهای بنزینی از سیستم ترمز هیدرولیکی بهره می‌برند و درنتیجه مایع ترمز دارند. مایع ترمز به‌تدریج زمان رطوبت جذب می‌کند و خواص آن کاهش می‌یابد. زمان تعویض روغن ترمز به توصیه سازنده و مدل خودرو بستگی دارد؛ بنابراین، برای همه خودروهای برقی نمی‌توان یک زمان ثابت تعیین کرد.

اگر پدال ترمز احساس غیرعادی داشت، عملکرد ترمز تغییر کرد یا هشدار سیستم ترمز روشن شد، باید خودرو را مورد بررسی قرار داد.

9. لنت و دیسک

استفاده کمتر از ترمز اصطکاکی همیشه به معنی وضعیت بهتر لنت و دیسک نیست. در خودروهایی که بیشتر از ترمز احیاکننده استفاده می‌شود، دیسک‌ها ممکن است برای مدت زیادی، کمتر به‌کار روند و در برخی از شرایط دچار خوردگی سطحی شوند.

به همین دلیل در سرویس‌های دوره‌ای بهتر است موارد زیر بررسی شود:

• لنت‌ها
• مایع ترمز
• کالیپرها
• دیسک‌ها
• خطوط ترمز

10. مایع خنک‌کننده باتری

بسیاری از خودروهای الکتریکی از سیستم مدیریت حرارتی برای کنترل دمای باتری، موتور و تجهیزات الکترونیکی بهره می‌برند. در برخی از مدل‌ها این سیستم از مایع خنک‌کننده استفاده می‌کند. کمبود مایع، عملکرد نادرست یا نشتی می‌تواند در باتری و کارکرد خودرو اثرگذار باشد. زمان تعویض یا بررسی هر خودرو را می‌توان در دفترچه همان مدل مشاهده کرد.

11. سیستم مدیریت حرارتی

باتری خودرو برقی اغلب در دمای بسیار بالا یا بسیار پایین عملکرد مناسبی ندارد. درنتیجه، یکی دیگر از موارد مهم در نگهداری خودرو برقی، توجه به هشدار مربوط به دمای باتری، سیستم خنک‌کننده یا کاهش غیرعادی توان است. سیستم مدیریت حرارتی برای این طراحی شده که دمای باتری را در محدوده مناسب نگه دارد.

در خودروهای مجهز به پیش‌شرطی‌سازی باتری نیز استفاده درست از این قابلیت می‌تواند هنگام رانندگی در شرایط خیلی سرد یا گرم و شارژ مفید باشد.

12. دوری‌کردن از گرمای شدید در تابستان

دمای بالای محیط می‌تواند فشار بیشتری به سیستم مدیریت حرارتی خودرو وارد کند. برای کاهش اثر گرمای شدید می‌توانید موارد زیر را رعایت کنید:

• خودرو را تا حد امکان در پارکینگ سرپوشیده پارک کنید.
• در صورت وجود سیستم پیش‌شرطی‌سازی باتری از آن استفاده شود.
• از پارک طولانی‌مدت زیر آفتاب مستقیم خودداری کنید.
• هنگام شارژ به هشدارهای حرارتی خودرو توجه داشته باشید.

13. زمستان و افت موقت پیمایش

هوای سرد می‌تواند باعث کاهش موقت برد خودرو برقی و کاهش شارژ شود. در دمای پایین، باتری برای رسیدن به دمای مناسب انرژی مصرف می‌کند و سیستم گرمایش کابین نیز به برقی زیادی نیاز دارد. این اتفاق الزاماً خرابی باتری را نشان نمی‌دهد. اگر خودرو امکان گرم‌کردن باتری را پیش از حرکت دارد، انجام‌دادن این کار هنگام اتصال خودرو به شارژ می‌تواند به استفاده بهینه‌تر از انرژی باتری کمک کند.

14. توجه به باتری 12 ولت

حتی بسیاری از خودروهای تمام‌برقی نیز یک باتری 12 ولت دارند. این باتری انرژی سیستم‌های ولتاژ پایین خودرو را تأمین می‌کند و خرابی آن باعث می‌شود خودروی دارای باتری کششی پرظرفیت، روشن یا فعال نشود؛ بنابراین، باتری 12 ولت نیز باید طبق برنامه سازنده بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.

15. بررسی سیستم شارژ باتری

در بسیاری از EVها، مبدل DC-DC انرژی باتری ولتاژ بالا را به ولتاژ پایین تبدیل می‌کند و باتری 12 ولت را شارژ نگه می‌دارد. اگر باتری 12 ولت به‌طور مرتب تخلیه شود، نباید فقط خود باتری را تعویض کرد. عملکرد سیستم شارژ و مبدل نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.

16. مایع شیشه‌شوی

کمبود مایع شیشه‌شوی به‌ویژه هنگام رانندگی در جاده‌های خاکی، برفی یا بارانی می‌تواند دید راننده را کاهش دهد. یکی از موارد مهم در نگهداری از خودرو الکتریکی، بررسی مایع شیشه‌شوی است. در مناطق سردسیر بهتر است از مایع شیشه‌شوی مناسب برای دمای پایین استفاده شود.

17. تعویض فیلتر کابین

فیلتر کابین ارتباطی با بنزینی یا برقی بودن خودرو ندارد و در هر دو نوع اتومبیل باید در زمان مناسب تعویض شود. فیلتر کثیف می‌تواند:

• جریان هوای سیستم تهویه را کاهش دهد.
• کیفیت هوای داخل کابین را پایین بیاورد.
• عملکرد بخاری و کولر را ضعیف کند.
• فشار بیشتری به سیستم تهویه وارد کند.

فاصله تعویض فیلتر خودرو به شرایط استفاده و مدل خودرو بستگی دارد.

18. سرویس سیستم تهویه مطبوع

بخاری و کولر در خودروهای برقی اهمیت بیشتری دارند؛ زیرا برخلاف موتور بنزینی، حرارت اتلافی موتور احتراق داخلی برای گرم‌کردن کابین وجود ندارد. به همین علت، سیستم‌های تهویه و گرمایشی می‌توانند در مصرف انرژی و پیمایش خودرو اثرگذار باشند.

عملکرد نامناسب کولر یا سامانه گرمایش و تهویه و افت شدید بهره‌وری باید بررسی شود و یکی از موارد دیگر در نگهداری از خودرو برقی است.

19. به‌روز رسانی نرم‌افزار خودرو

در خودروهای مدرن برقی مانند ایکس‌پنگ، نرم‌افزار بخشی از سیستم فنی خودرو محسوب می‌شود. مدیریت باتری، ترمز احیاکننده، سیستم حرارتی، سیستم‌های کمک‌راننده و بسیاری از امکانات خودرو در کنترل نرم‌افزار هستند. به همین دلیل اگر خودروساز به‌روز رسانی رسمی اعلام کرد، بهتر است آن را طبق دستورالعمل انجام دهید.

20. توجه به هشدارهای داشبورد

در نگهداری خودرو برقی باید به هشدارهای مربوط به شارژ، باتری، ولتاژ بالا و تجهیزات الکتریکی توجه کرد. اگر چراغ هشدار یا پیام خطا روی صفحه مشاهده کردید، نباید با خاموش‌ و روشن کردن خودرو آن را نادیده گرفت و حتماً باید به تعمیرکار متخصص مراجعه کرد.

21. تمیز نگه‌داشتن زیر خودرو

یک باتری در بخش زیرین بسیاری از خودروهای برقی قرار دارد. به همین علت وضعیت زیر خودرو اهمیت دارد. نمک جاده، خاک، گل و رطوبت می‌توانند در طولانی‌مدت باعث خوردگی در بخش‌های فلزی شوند. شستشوی اصولی زیر خودرو اهمیت زیادی دارد، به‌خصوص در مناطقی که از نمک برای یخ‌زدایی جاده استفاده می‌شود.

22. توجه به سیستم ولتاژ بالا پس از تصادف

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های خودرو برقی با خودرو بنزینی، وجود سیستم ولتاژ بالاست. پس از تصادف شدید یا آسیب به قسمت زیرین خودرو، اگر احتمال صدمه به پک باتری یا کابل‌های ولتاژ بالا وجود دارد، نباید شخصاً برای بررسی یا تعمیر اقدام کرد. کابل‌های ولتاژ بالا معمولاً با رنگ نارنجی در بسیاری از خودروها مشخص می‌شوند.

23. رها نکردن خودرو با شارژ بسیار پایین

اگر قرار است از خودرو برقی خود برای مدتی طولانی استفاده نکنید، نباید آن را با شارژ بسیار پایین رها کرد. همچنین، نگهداری طولانی‌مدت باتری در شارژ بسیار بالا نیز ممکن است با توصیه سازنده سازگار نباشد. برای پارک چند هفته‌ای یا چند ماهی بهتر است محدوده شارژ توصیه‌شده در دفترچه خودرو را درنظر بگیرید.

24. باتری 12 ولت و پارک طولانی‌مدت

یادتان باشد برای پارک طولانی‌مدت، به باتری 12 ولت هم توجه داشته باشید؛ چراکه می‌تواند تخلیه شود. اگر می‌خواهید برای مدت زیادی از خودرو استفاده نکنید، دستورالعمل سازنده درباره حالت Storage یا Long-Term Parking را در نظر داشته باشید.

در برخی از خودروها برای این مسئله، تنظیمات خاصی وجود دارد.

25. اجتناب از شتاب‌گرفتن‌های شدید

یکی از مزایای جذاب موتور خودرو برقی، گشتاور فوری آن است. اما استفاده مداوم از شتاب‌گیری شدید می‌تواند به فرسایش تایرها و مصرف انرژی منجر شود.  رانندگی نرم هم کاهش مصرف انرژی و افزایش برد را به همراه دارد و هم عمر تایرها را بیشتر می‌کند.

کلام آخر: نگهداری خودرو برقی و سرویس کمتر

نگهداری خودرو برقی با خودرو بنزینی تفاوت‌ دارد. در این مطلب، به بررسی موارد مهم در نگهداری از خودروهای الکتریکی پرداختیم. اگرچه خودروهای برقی از نظر تعداد قطعه متحرک و سرویس مکانیکی، ساختاری ساده‌تر در مقایسه با خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی دارند، این سادگی به معنی بی‌نیازی از مراقبت نیست.

باتری، لاستیک، سیستم ولتاژ بالا، سیستم تهویه، جلوبندی، نرم‌افزار، تجهیزات شارژ، سیستم خنک‌کننده و باتری 12 ولت همچنان باید بررسی و نگهداری شوند.

اگر بخواهیم مهم‌ترین نکات نگهداری خودرو برقی را خلاصه کنیم، باید این موارد را جدی بگیرید:

• بررسی شارژ باتری مطابق توصیه سازنده
• سرویس مایع ترمز و مایع خنک‌کننده طبق برنامه سازنده
• نگهداری و مراقبت از کابل، پورت و تجهیزات شارژ
• توجه به مایع خنک‌کننده و سیستم ترمز
• بررسی باتری 12 ولت
• دستکاری‌نکردن سیستم ولتاژ بالا پس از تصادف توسط شخص غیرمتخصص
• سرویس سیستم تهویه و فیلتر کابین
• بررسی مرتب فشار باد و سلامت لاستیک‌ها
• توجه به دستورالعمل سازنده خودرو هنگام پارک طولانی‌مدت
• بررسی جلوبندی، تعلیق و تنظیم زوایای چرخ
• سرویس سیستم‌های ولتاژ بالا

درنهایت، هزینه نگهداری خودروی برقی معمولاً از خودروهای بنزینی کمتر است. اما نگهداری صحیح همچنان اهمیت زیادی دارد. مراقبت درست از باتری و سایر اجزای خودرو الکتریکی هم احتمال خرابی‌های پر هزینه را کاهش می‌دهد و هم به حفظ عملکرد، ارزش و برد خودرو در طول زمان کمک می‌کند.

سؤالات متداول